در 14 سال گذشته سدي بسته اند بر تلاقي گاه  دو رودخانه در دهي به نام «سيوند» که بر کناره ي «تنگه بلاغي» در استان فارس (صد کيلومتري شيراز) قرار دارد. تنگه ها معمولا در جايي قرار مي گيرند که دو رشته کوه ابتدا بهم نزديک شده و سپس از هم دور مي شوند. از اين دور و نزديک شدن چيزي بوجود مي آيد مثل ساعت شني. در قسمت هاي بالا و پائين اش دو دره وسيع قرار مي گيرند که «دشت» خوانده مي شوند و کمرگاه ساعت شني هماني است که «تنگه» نام دارد. در استان فارس و در دل رشته کوه هاي زاگرس هم چنين وضعيتي وجود دارد. در شمال تنگه بلاغي، دشت مرغاب را داريم که پاسارگاد (شامل قبر کورش کبير و تخت رستم که مقبره شاهان هخامنشي از داريوش کبير ببعد است) در آن قرار دارد؛ و در جنوب اين تنگه و رشته کوه هم «مرودشت» قرار دارد که تخت جمشيد را در برگرفته و تا شيراز گسترده است. جاده اي که پاسارگاد را به تخت جمشيد وصل مي کند 50 کيلومتر طول دارد و از دهکده «سيوند» مي گذرد. بدينسان، مقبره کورش در 12 کيلومتري سد جديد قرار دارد و  تخت جمشيد در 38 کيلومتري آن. درياچه اي که قرار است پشت سد سيوند بوجود آيد رو به دشت پاسارگاد داشته و، با توجه به ميزان آب فعلي دو رودخانه، تا 8 کيلومتر شعاع دارد. معناي اين سخن آن است که درياچه ي اين سد دايره اي به وسعت 200 کيلومتر را به زير آب مي برد و در بهترين وضعيت در حوالي 4 کيلومتري مقبره کورش متوقف مي شود.
          مقامات سد سازي، با استناد به اين نوع ارقام، اعلام مي دارند که سد صدمه اي به مقبره کورش نمي زند. اما متخصصان معتقدند که خاک دشت مرغاب، که ما دوست داريم آن را دشت پاسارگاد بخوانيم، بسيار سست و جذب کننده ي آب است  و آب درياچه به سرعت از زيرزمين اين چهار کيلومتر را طي کرده و به مقبره کورش رسيده و آن را از بنياد ويران مي کند. اين متخصصين از اين هم پيش تر رفته و اعلام مي کنند که آب هاي درياچه، در سوي ديگر سد هم، که رو به مرودشت دارد، به سرعت بسوي تخت جمشيد رفته و ارکان آن را به خطر خواهند افکند. علاوه بر اين، وجود درياچه اي به وسعت 200 کيلومتر، آب و هوا و ميزان رطوبت کل منطقه را تغيير داده و آثاري را که بعلت خشکي خاص اين منطقه از گزند زمان ايمن مانده اند در خطر خواهند افکند.
          حال بگيريم که، بقول دو باستانشناس ايراني مقِم کالِفرنيا، اين آب هرگز به مقبره کورش و تخت جمشيد نرسد و از رطوبت هوا هم کاري بر نيايد؛ اما آن 200 کيلومتري که واقعاً به زير آب مي رود (و مقامات سد سازي و سازمان حفظ ميراث فرهنگي هم اين مطلب را قبول دارند) خود مهمترين منطقه باستانشناسي براي شناخت عهد هخامنشي محسوب مي شود. منطقه سيوند و تنگه بلاغي مقر شهرک هاي هخامنشي و صنايع توليدي عهد آنان بوده است که هنوز کاوش کافي در آن بعمل نيامده. باستانشناسان کشورهاي مختلفي که در چند سال اخير از اين منطقه ديدن کرده اند تا کنون حداقل 125 محوطه باستانشناسي را تعيين و ثبت کرده اند که هر محوطه شامل اجزاء بسيار گوناگوني است. تاکنون برخي از کوره هاي فلز ريزي عهد داريوش کبير را بدست آورده اند. همچنين، از آنجا که عمده حقوق جنسي کارکنان دربار هخامنشي را جو و شراب تشکيل مي داده است، کارگاه هاي شراب گيري متعددي در تنگه بلاغي بدست آمده اند. نيز قبرستان هاي وسيعي در اين دشت وجود دارند که قرار است به زير آب روند.
          در واقع، برخلاف مناطقي همچون بين النهرين که ساليان درازي است خاک برداري از مناطق مسکوني عهد باستان در آنها انجام شده و، از آن طريق، اطلاعات وسيعي درباره نوع معماري، تقسيم فضاهاي خانه ها، کارکرد قسمت هاي مختلف خانه ها همچون آبريزگاه و آشپزخانه، و نوع زيرساخت هايي همچون شالوده ها و نيز شبکه فاضل آب (که در نوع خود در دنيا بي نظير است) در اين مناطق بعمل آمده ، مرو دشت و دشت پاسارگاد اين گنجينه هاي اطلاعاتي را تا زمان ما در سينه خود حفظ کرده اند، اما اکنون، پيش از آنکه اين گنجينه ها را بازيابي کنيم قرار است آنها را براي هميشه بدست سيلاب هاي خروشان رودخانه ها و آب ويران کننده ي درياچه يک سد بسپاريم و براي هميشه از دستشان بدهيم.
          پرسيده مي شود که آيا ممکن است پيش از آغاز آبگيري اين سد محوطه هاي باستانشناسي را کاويد و اشياء بدست آمده را بجاي مطمئني منتقل کرد؟ کارشناسان تخمين مي زنند که فقط گردآوري و انتقال هرآنچه تاکنون بدست آمده نيازمند به چهار پنج سال کار است. اما سازندگان سد تصميم گرفته اند که عمليات آبگيري را در بهاري که مي آيد و سيلاب هاي موسمي را براه مي اندازد آغاز کنند. 
          کل اين داستان خبر از اهمال، سهل انگاري و بي قابليتي مقاماتي مي دهد که کار حفظ آثار ملي را بدست آنان سپرده اند. وزارتخانه اي که کار سدسازي را بعهده دارد به ما مي گويد که ساختن اين سد را کابينه آقاي رفسنجاني در 14 سال پيش تصويب کرده و، پس از ابلاغ مصوبه به اين وزارتخانه، مسئولان آن نامه اي به سازمان حفظ ميراث فرهنگي نوشته و از آنها پرسيده اند که آيا اين سد مخاطراتي را براي آثار باستاني منطقه تنگه بلاغي بهمراه دارد يانه؟ سازمان حفظ ميراث فرهنگي پاسخي به اين نامه نداده است و وزارتخانه مربوطه هم سکوت را حمل بر رضا نموده و کار ساختن سد را آغاز کرده است و در تمام دوران رياست جمهوري آقايان رفسنجاني و خاتمي اين عمليات ادامه داشته است؛ تا اينکه برخي از کارکنان دل سوز سازمان حفظ ميراث فرهنگي متوجه خطرات ناشي از ساختن اين سد شده  و خبر را به بيرون از سازمان درز مي دهند. خبر نخست در روزنامه ها و راديوهاي فرنگي منعکس مي شود و در اين دو ساله اخير انظار سازمان هاي بين المللي و موسسات باستانشناسي را بخود جلب مي کند. جالب اينکه دو سال پيش، بي خبر از آنچه در تنگه بلاغي مي گذرد، سازمان فرهنگي «يونسکو» پاسارگاد را بعنوان يکي از ميراث هاي فرهنگي جهان به ثبت مي رساند و همين امر امکان آن را پيش مي آورد که صدا ها بيشتر و بيشتر به اعتراض برخيزد.
عکس العمل مقامات سازمان حفظ ميراث فرهنگي بصورت حيرت انگيزي نشان از بي اعتنايي آنها به اين آثار دارد. آنها از يکسو مي گويند که آنچه از دست مي رود آنقدر مهم نيست که بخواهيم از ساختن سد جلوگيري کنيم و يا «ما نمي توانيم سد سازي را فداي حفظ آثار تاريخي کنيم» و، از سوي ديگر، همين سخن را اينگونه بيان مي کنند که «آثار باستاني در حدي نيست كه مانع بهره‌برداري شود.» در مقابل، در اواخر سال گذشته، سازمان يونسکو طي نامه اي نسبت به سرنوشت آثار باستاني اين دو دشت کهن اظهار نگراني کرده است اما مقامات ايراني هنوز به اين نامه پاسخي نداده اند.